#1: Bản đồ không phải là thực tế lãnh thổ
Bao lâu rồi bạn vẫn đang kết nối với người mình thương bằng một tấm bản đồ cũ?
Trong suốt những năm tháng làm việc của mình, tôi từng có những cuộc trò chuyện người mẹ chỉ lặng người ngồi đó… nước mắt cứ thế rơi.
Đằng sau những giọt nước mắt ấy không chỉ là nỗi buồn mà còn là sự bất lực, mệt mỏi và đôi khi cảm giác ngỡ ngàng với những thay đổi đang diễn ra quá nhanh về con.
“Hồi lớp sáu cháu học rất tốt, cháu còn đi thi học sinh giỏi thành phố”.
“Con đã từng rất quan tâm và thương mẹ. Có gì ngon con cũng để phần cho mẹ.”
“Hồi nhỏ con chuyện gì cũng kể, giờ hỏi gì cũng im lặng”
Tôi đã ngồi với nhiều người mẹ khóc vì con suốt gần một giờ đồng hồ và đau lòng là những ký ức mà mẹ mang theo về con dường như đã dừng lại ở một thời điểm rất xa, khi con khoảng bảy, tám tuổi.
Như bộ phim hứa hẹn dài tập, nhưng không còn “tập phim mới” nào được ghi hình nữa.
Yêu con, cố gắng rất nhiều về con không không đồng nghĩa với việc mình thực sự hiểu con.
Cho con những gì tốt nhất, tặng con những lời khuyên thông thái không đồng nghĩa với mình đang thực sự nhìn thấy con
Thậm chí, sống cùng con mỗi ngày, đáp ứng mọi nhu cầu của con… cũng chưa chắc đã là hiểu con.
Điều mẹ đang “nhìn thấy” có phải… toàn bộ con người con không?
Thực ra những gì bạn đang “hiểu về con” chỉ là “tấm bản đồ” bạn có về con mà thôi. Tấm bản đồ được vẽ ra từ trải nghiệm, kỳ vọng, nỗi sợ, niềm tin, những lần thất vọng và cả những ký ức cảm xúc của chính mình.
Trong chương trình đào tạo của tôi, có một câu kinh điển, được nhắc đi nhắc lại để những người làm nghề khai vấn như chúng tôi hãy luôn tỉnh thức với những gì mình biết.
“Bản đồ không phải là thực tế lãnh thổ”
Điều mình nghe/ nhìn/hiểu/biết về người khác… không bao giờ là toàn bộ sự thật về họ.
Bạn hãy thử nghĩ về cách Google cập nhật Google Maps?
Họ không ngừng thu thập dữ liệu mới, lấy phản hồi người dùng và dành một nguồn ngân sách không hề nhỏ để điều chỉnh lại “tấm bản đồ” liên tục mỗi giờ, mỗi ngày.
Nhưng bạn vẫn thấy…
Một con đường mới xuất hiện nhưng chưa có trên Google map
Bạn đến một quán ăn theo chỉ dẫn trên map nhưng khi đến thì ngỡ ngàng vì quán đã đóng cửa
Gia đình tôi trong một chuyến đi dã ngoại đã từng loay hoay xoay xở hàng tiếng đồng hồ để lùi xe quay đầu lại khi gặp đường cụt vì đi theo map.
Và chúng ta, những người mẹ cũng vậy
Trong tưởng tượng của mình con vẫn là đứa trẻ ngày nào, ngây thơ, tồ tẹt, nói nhiều, thích ôm mẹ đi ngủ nhưng mỗi giờ, mỗi ngày não bộ con không ngừng phát triển, những cảm xúc mới, áp lực mới, có những nỗi sợ con không gọi được thành tên.
Điều này không chỉ đúng trong mối quan hệ mẹ - con mà đúng với tất cả các mối quan hệ khác.
Chúng ta, sẽ không bao giờ hiểu chính xác “lãnh thổ của người khác” nhưng chúng ta hoàn toàn có thể cập nhật “bản đồ” về họ mỗi ngày.
Lúc này đây, bạn thử tạm dừng lại và hỏi mình
“Lần gần nhất hai người vui vẻ bên nhau là khi nào?”
“Lần cuối họ chủ động tìm mình để xin lời khuyên cho một khó khăn mà họ đang gặp phải?”
“Bao lâu rồi khi họ mắc sai lầm, họ có thể thoải mái chia sẻ với mình mà không nhận lại lời dạy dỗ, nhắc nhở?”
“Sau lần gần nhất nói chuyện họ nói chuyện với mình, họ thấy nhẹ lòng hơn hay căng thẳng hơn?”
Mình rất muốn lắng nghe bạn chia sẻ “Ngày hôm nay bạn đã cập nhật gì vào tấm bản đồ của những người mình yêu thương?”
Bạn có đủ khiêm tốn để luôn tự hỏi “Liệu mình còn đang nhìn những người mình thương qua tấm bản đồ đã cũ?”
